De wet Bescherming Persoonsgegevens geldt ook op internet, net als de persvrijheid. De onafhankelijke waakhond CBP (College Bescherming Persoonsgegevens) heeft dit via haar recente publicatie duidelijk gemaakt. Reacties blijven uiteraard niet uit, en dan zeker niet voor indymedia.nl, een nieuwsmedium dat de persvrijheid hoog in het vaandel heeft staan. Maar ook soms op het scherpst van de snede opereert. Inmiddels heeft de redactie namelijk 2 sommaties ontvangen van individuen en organisaties, die hun gedragingen liever niet in het openbaar gedocumenteerd willen hebben. Dit is begrijpelijk, daarom nog lang niet gerechtvaardigd. Dit blijkt zowel uit de letter van de wet als ook de consequenties die het naar buiten brengen van bepaalde informatie voor hen en de maatschappij rond hen heeft gehad.

Einde intro

Recentelijk heeft het CBP de 'Richtsnoeren publicatie van Persoonsgegevens op internet' uitgegeven en daarbij aan de pers laten weten 'dat niemand zonder toestemming van de betrokkene diens gegevens op het internet mag zetten'. Er werd gesproken over 'jeugdzonden' die mensen jarenlang blijven achtervolgen vanwege hun namen en foto's op internet. De richtsnoeren zelf bevatten weinig nieuws, het is meer een handleiding over hoe de onderliggende Wet Bescherming Persoonsgegevens toe te passen valt op het internet.

Voor activisten, die eigen media op het internet hebben opgericht (zoals indymedia en vergelijkbare sites) om aan hun stem gehoor te geven, staan er desondanks interessante dingen in: met name hoe het CBP als adviesorgaan voor politici en uiteindelijk ook rechters de activiteit 'journalistiek' definieert. Wat de publicatie van gegevens op het net betreft, zijn verantwoordelijken namelijk van veel plichten ontheven als de publicatie 'journalistieke doeleinden' dient. Met name gaat het om de toestemming om 'bijzondere persoonsgegevens' ook zonder toestemming van een betrokkene te publiceren.

In de gepubliceerde richtsnoeren probeert het CBP deze journalistieke doeleinden te definiëren: objectieve informatieverzameling, regelmatige bezigheid, maatschappelijke strekking en recht van repliek. Deze criteria leidt het CBP in eerste instantie af van de (zelf)definities van de Raad van Journalistiek. Niettemin kan ermee rekening gehouden worden dat in een rechtzaak deze definities wel degelijk aan bod komen, zodra burgerjournalisten iets publiekelijk aan de kaak stellen, en diegene waarover de publicatie dan gaat, klachten heeft.

Voor indymedia als nieuwsmedium zijn deze criteria uiteraard relevant, vooral omdat sinds de publicatie van de deze richtsnoeren, zich inmiddels twee 'betrokkenen' via hun advocaat hebben gemeld. In beide gevallen gaat het ons inziens juist om publicaties van bijzondere persoonsgegevens, in dit geval (gestaafde) verdenkingen van ernstige misdragingen, die via indymedia naar buiten zijn gebracht en ook de bijhorende maatschappelijke impact hebben gehad.

In het eerste geval gaat het over de berichtgeving van de uit de hand gelopen demonstratie in Uitgeest in februari 2007. Daar zijn foto's van gewelddadige leden van een knokploeg van de NVB op indymedia geplaatst, waar onder meer te zien is hoe ze hun op de grond liggende tegenstanders tegen hun hoofd trappen. De eenduidig als de dader geïdentificeerde betrokkene, eist via zijn advocaat, dat indymedia de foto's en de bijbehorende namen verwijdert. Onder meer vanwege deze berichtgeving heeft de overheid niet alleen besloten de afgebeelde persoon strafrechtelijk te vervolgen, maar ook om de activiteiten van Blood en Honour, waar de geweldplegers ook bij waren betrokken, nauwkeuriger in de gaten te houden.

Het tweede geval gaat over een Amsterdamse speculant, over wiens gedragingen een kraakgroep al jaren ondermeer op indymedia bericht geeft. Net als bij de hierboven genoemde gewelddadige neonazi's, heeft deze berichtgeving niet alleen tot de nodige maatschappelijke aandacht gezorgd, maar ook de molen van de overheid in werking gezet. Het is met name het feit, dat in de bewuste nieuwsberichten niet alleen conclusies worden getrokken, maar ook verwezen word naar elders gepubliceerd bewijsmateriaal dat de betrokkene tegen de borst stuit. De publicatie had dan ook de noodzakelijke gevolgen: het OM heeft ook hier besloten tot vervolging van strafbare feiten, en de gemeente Amsterdam heeft via de wet BIBOB de voortgang van al dan niet criminele activiteiten onmogelijk gemaakt.

In beide gevallen heeft de publicatie van specifieke gegevens de publieke opinie dermate op scherp gezet, dat de overheid nagenoeg gedwongen was om de aangehaalde misstanden met de daarvoor beschikbare middelen aan te pakken. Behalve dreigbrieven van hun advocaten, hebben de betrokkenen tot heden geen gebruik van het bij indymedia duidelijk aanwezige recht op repliek gemaakt. Ze hebben met name noch aanvullingen gepost, noch hun verhaal onafhankelijk van eerdere berichtgeving op de site gepost. Het meest opmerkelijke is dan ook, dat geen van beiden de gemaakte aantijgingen expliciet ontkent.

De spelregels van indymedia laten in het algemeen geen losse flodders, hoaxes of vage samenzweringstheorieën op de site toe. In deze specifieke gevallen, is voor alle aantijgingen zelfs bewijsmateriaal beschikbaar. Dat het juist de publicatie van zulk bewijsmateriaal is, die de betrokkenen proberen te voorkomen, spreekt bijna voor zich. In beide gevallen is op indymedia door burgerjournalisten iets naar buiten gebracht en heeft zelf de overheid in het maatschappelijke belang adequaat erop gereageerd. Indymedia heeft dus in de beste traditie van de persvrijheid iets teweeg gebracht. En diegene die het maatschappelijke belang hebben geschaad is het moeilijk tot onmogelijk gemaakt zulke bezigheid voort te zetten.
to top